ЧӢ ТАВР БО АФСУРДАГИИ ЭҲСОСОТӢ ДАР ҶОЙИ КОР МУБОРИЗА БУРД?
Аз 27 то 29 августи соли 2023 дар маркази таълимии Бонки миллии Тоҷикистон воқеъ дар шаҳри Гулистон барои кормандони ташкилотҳои ҷамъиятӣ, ки бо маҳкумшудагон, собиқ маҳкумшудагон ва кормандони муассисаҳои ислоҳӣ (МИ) кор мекунанд, дар мавзӯи «Афсурдагии эҳсосотӣ (касбӣ)» омӯзиш баргузор гардид.
Омӯзиши мазкур ҳамчун ҷузъи силсила омӯзишҳо дувумин буд. Дар омӯзиши якум, ки аз 11 то 13 июн доир гардид, иштирокчиён дар бораи моҳият ва марҳилаи афсурдагии касбӣ ва чӣ гуна шахс метавонад дар кадом марҳилаи афсурдагӣ қарор доштани худро муайян кунад, маълумот гирифтанд. Ҳамчунин меъёрҳо ва тавсифи ҳар як марҳила ва стратегияҳои гуногуне, ки на танҳо дар мавриди афсурдагии эҳсосотӣ, балки барои чӣ гуна дар умум бо ҳама гуна душвориҳои зиндагӣ мубориза бурдан ва нерӯманд мондан кумак мерасонанд, баррасӣ гардиданд. Дар омӯзиши дуюм бошад иштирокчиён модулҳои таълимиро оид ба ин мавзӯъҳо барои истифодаи минбаъда омода намуданд.
Фотима Ҷалилова қанноди дараҷаи чорум буда, 47 сол собиқаи корӣ дорад. 15 соли охир ӯ дар муассисаи давлатии «Маркази таълими калонсолон»-и Вазорати меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳайси омӯзгор кор мекунад. Дар ин марказ ҳамчунин хоҳишмандон дар чаҳорчӯби лоиҳаҳои мухталифи ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва байналмилалӣ омӯзиш мегиранд.
Тавре Фотима мегӯяд, ӯ дар як сол ба 380 то 420 нафар ҳунари қаннодӣ меомӯзад. Махсусан дар тобистон кор бисёр мешавад ва ӯро мебояд, ки дар се баст кор кунад.
“Ҳар як курси мо тақрибан як моҳ давом мекунад. Асосан, хонандагон “аз сифр” оғоз мекунанд. Ман дар ҷараёни таълим ба ҳар як шогирди худ муносибати инфиродӣ дорам, то онҳо тавонанд мустақилона тамоми марҳилаҳои пӯхтупазро ёд гиранд. Ҳангоми таълими маҳкумшудагон дар муассисаи ислоҳӣ низ аз ҳамин равиш истифода мебарам. Занони миёнасол бештар дар бораи оила, фарзандон фикр мекунанд ва ба таҳсил тамаркуз кардан барояшон душвор аст. Аммо, ман кӯшиш менамоям, ки то охири курс ҳар яке аз муҳассилин донишу малакаи муайянеро аз худ кунад, то пас аз озодшавӣ ба онҳо кумак расонад. Бисёр мешунавем, ки барои собиқ маҳкумшудагон баъди баромадан ба озодӣ пайдо кардани ҷойи кор душвор аст, аммо маҳорати бадастовардаи қаннодӣ дар таъмини рӯзгорашон метавонад мусоидат кунад», - мегӯяд Фотима.
Ба гуфтаи равоншиносон, одамони хеле зиёд дар муассисаҳои ислоҳӣ дар ҳолати афсурдагии эҳсосотӣ (касбӣ) қарор доранд. Аммо онҳо наметавонанд вазъи худро дуруст арзёбӣ ва муайян кунанд, ки дар кадом марҳила қарор доранд.
Наим Маҳмадуллоев, тренер-равоншиноси ташкилоти ҷамъиятии «Ҷаҳон» чанд сол боз бо маҳкумшудагон ва кормандони муассисаҳои ислоҳӣ кор мебарад. Вай бо маҳкумшудагон ва хизматчиёни МИ машғулиятҳои таълимию табобатӣ мегузаронад.
«Бисёр одамон аз баъзе мушкилоти саломатӣ шикоят мекунанд. Онҳо инро як раванди маъмулӣ ҳисоб карда, чунин мешуморанд, ки ин раванд ба серкорӣ вобаста аст. Аммо дар хотир бояд дошт, ки шумо бояд сари вақт муоина шавед, ҳам аз санҷишҳои тиббӣ ва ҳам равонӣ гузашта, санҷишҳои баҳодиҳиро паси сар карда, ва бо гирифтани тавсияҳои мутахассисон (равонишоносон, табибон) ҳатман табобатро оғоз кунед”, - мегӯяд Наим Маҳмадуллоев.
Равоншинос - мушовир, равондармонгари шинохтӣ-рафторӣ, Фирӯза Мирзоева бар ин назар аст, ки тайи даҳсолаи охир ба далели рушди фанноварӣ ҳамаи мо бо афсурдагии эҳсосотӣ рӯбарӯ мешавем.
"Майдони иттилоотӣ бузург шудааст. Ҳамзамон, дар се соли охир, сар карда аз пандемияи коронавирус ва ҳаводиси сиёсии кишварҳои дигар, ки ба ҳар гуна васила ба зиндагии тоҷикистониён таъсир мерасонад, вазъиятҳои ҷиддии стрессӣ ба вуҷуд омадаанд. Хаёт хеле серҳаракат шудааст, кор бисёр, талабот нисбат ба одами муосир хеле баланд аст. Ин ҳама ба ҳолати эҳсосотии инсон таъсир мерасонад, - мегӯяд Фирӯза ва чанд шеваи пешгирӣ ва барқарорсозии афсурдагии эҳсосотиро пешниҳод мекунад: - Усулҳои гуногун вуҷуд доранд, аммо ҳар як шахс метавонад барои худаш роҳи мувофиқтаринро пайдо кунад. Масалан, яке аз усулҳои маъмултарин "мувозинати кор ва зиндагӣ" ҳисобида мешавад, ки маънои пайдо кардани мувозинати байни кор ва ҳаёти шахсӣ мебошад. Хоби кофӣ, ғизои солим, муносибати хуб, ба уҳдаи худ кори аз ҳад зиёдро нагирифтан. Аксар вақт, одамон масъулияти бештарро ба дӯш мегиранд ва бадан тоб оварда наметавонад, ки ин боиси афсурдагӣ мегардад. Аслан, дар бораи усулҳои пешгирикунанда ҳеҷ чизи мураккаб вуҷуд надорад. Аммо онҳо бояд ҳамеша риоя шаванд".
Қобили зикр аст, ки ин омӯзишҳо дар доираи лоиҳаи «Ҳимояи ҳуқуқҳои иҷтимоӣ, иқтисодӣ ва фарҳангии маҳкумшудагон ва собиқ маҳкумшудагон дар Тоҷикистон», ки аз тарафи Иттиҳоди Аврупо маблағгузорӣ гардида, тавассути DVV International дар Тоҷикистон дар шарикӣ бо ташкилотҳои ҷамъиятии «Ҷаҳон» ва «Идораи ҳуқуқи инсон ва риояи қонуният» татбиқ мегардад, гузаронда мешаванд. Дар доираи лоиҳаи мазкур як қатор чорабиниҳои омӯзишӣ ба нақша гирифта шудаанд, ки барои татбиқи Барномаи давлатии реинтегратсияи иҷтимоии собиқ маҳкумшудагон, баланд бардоштани иқтидори шарикон дар самти афсурдагии касбӣ ва хизматрасонии равонию иҷтимоӣ барои кормандони муассисаҳои ислоҳӣ, маҳкумшудагон ва собиқ махкумшудагон, равона шудааст. Инчунин як қатор курсҳои касбомӯзӣ барои маҳкумшудагон ва собиқ маҳкумшудагон, машваратҳо ва дастгирии молиявӣ барои оғози соҳибкории хурд барои собиқ маҳкумшудагон дар назар аст.